Mang một vẻ đẹp khiến cho rất nhiều người phải mê mẩn với vẻ trong trẻo, rạng ngời của Ngọc Hoa công chúa, thần thái của cô đồng Cao Thanh Thanh Tâm đã khiến cho rất nhiều người không chỉ ngưỡng mộ, mê mẩn mà vẻ đẹp còn ma mị với đôi mắt to tròn hút hồn, một tâm hồn thiện lương, ấm áp, sâu sắc và đầy phúc hậu .
Hầu đồng là một nghi thức trong hoạt động tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Về bản chất, đây là nghi thức giao tiếp với thần linh thông qua các cậu đồng, cô đồng.
Tại ngõ 349 Minh Khai, Hà Nội, cô đồng Cao Thanh Tâm hay anh em bạn bè thường gọi cô Tâm bằng cái tên thân thương, cung kính đó là Công Chúa Ngọc Hoa (CCNH) được rất nhiều người biết đến xuất phát từ chính hoạt động tín ngưỡng này.
Ngoài làm lương y bốc thuốc cứu người Cô Thanh Tâm còn làm những công việc liên quan tới tâm linh tục thờ tứ phủ từ nhỏ tuổi cho đến nay.
Cô Tâm bén duyên với nghề thanh đồng từ khi còn rất nhỏ. Khi 2-3 tuổi cô bắt đầu có cảm giác thân thuộc mỗi khi theo mẹ bước vào đền chùa. Và khi nghe diễn xướng chầu văn, Cô CCNH luôn cảm thấy có một động lực thôi thúc mình múa theo nhạc chầu văn. Đến nay CCNH không chỉ trở thành một trong những thanh đồng khá “hot” trong giới hầu đồng mà còn được ghi nhận là một trong những người có công truyền dạy và bảo tồn văn hóa truyền thống trong nghi lễ Chầu văn. Nếu như trước đây, những hoạt động hầu đồng, hầu bóng được coi như những hoạt động mê tín dị đoan thì sau khi nghi lễ Chầu văn được UNESCO công nhận là một trong những hoạt động văn hóa tâm linh trong tín ngưỡng dân gian thờ đạo Mẫu cần được bảo tồn và phát huy, thì nghi lễ Chầu văn mới thực sự có cơ hội phát triển và lan tỏa những giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống trong đời sống xã hội.
Tín ngưỡng thờ Mẫu hay tín ngưỡng thờ “Tam Phủ”, “Tứ Phủ” trong đó có nghi lễ hát văn, hầu đồng hiện nay được tôn thờ nhiều trong các lễ hội dân gian, tạo nên một bức tranh hết sức đa dạng và phong phú của đời sống văn hóa tâm linh mang bản sắc riêng của Việt Nam.
Theo nhà nghiên cứu, sưu tầm văn nghệ dân gian Phạm Trọng Lực, nghi lễ Chầu văn trong đạo Mẫu, hay còn gọi là hầu đồng, hiểu một cách đơn giản là hình thức diễn xướng dựa trên cách sử dụng âm nhạc mang tính tâm linh với các lời ca trau chuốt, cùng các nghi lễ nghiêm trang và hình thức múa để con người có thể giao tiếp với thần linh. Khác với hát ca trù, quan họ cổ hay hát xẩm – hát Chầu văn hầu thánh là sự kết hợp cả dân ca và dân vũ. Hình thức hát văn cũng rất phong phú, gồm hát thờ, hát thi, hát hầu (phục vụ hầu đồng, lên đồng) và hát nơi cửa đền…
Những kiến thức từ Đạo Mẫu luôn được Công Chúa áp dụng khéo léo vào công việc trong ngành Nam y dược , đặc biệt là kiến thức về phong thuỷ CCNH thường áp dụng vốn hiểu biết về phong thuỷ để tư vấn giải pháp cho mọi người.
Niềm tin và lòng kiên định với tín ngưỡng thờ Mẫu
Cô đồng Thanh Tâm luôn giữ lòng kiên định vững vàng trên hành trình phụng sự Đạo Mẫu. Đến nay, nghi lễ hầu đồng vẫn còn vấp phải nhiều ý kiến trái chiều và bị một bộ phận người dân cho là mê tín dị đoan. Thế nhưng, Ngọc Hoa Công Chúa chưa bao giờ lung lay với sự nghiệp thờ Mẫu của mình. Đối diện với những lời chế giễu và đánh giá tiêu cực, cô giữ một thái độ bình tâm.
Với Ngọc Hoa Công Chúa có thể vượt qua mọi khó khăn và định kiến, bất kể rằng phải nhận bao nhiêu lời chỉ trích về mình. Bên cạnh đó, Công Chúa thường đọc sách để tìm mối liên kết giữa tâm linh và khoa học.
Cô luôn tâm niệm rằng, mê tín hay không là nằm ở cách nhận thức và truyền đạt của mỗi cá nhân. Với cô, hầu đồng là một nghi lễ giúp mang lại nguồn năng lượng tích cực hơn cho con người. Điều này không liên quan đến mê tín dị đoan. Bởi lẽ, ai cũng cần đến năng lượng tích cực trong cuộc sống cũng như trong công việc. m
Cô đồng Thanh Tâm tái hiện những giá trị truyền thống trong nghi lễ hầu đồng
Trong điện thờ của Đạo Mẫu, vị trí cao nhất thuộc về Ngọc Hoàng Đại Đế. Phía dưới là Tam Tòa Thánh Mẫu, Công Đồng Các Quan, Ngũ Vị Tôn Ông. Tiếp đó là các vị chúa, chầu,… cùng nhiều nhân vật khác. Nhìn chung, các nhân vật được thờ phụng đều có ý nghĩa lớn trong đời sống văn hoá dân gian. Ngày 18/4/2024 tại Điện tư gia cô Tâm mở tiệc hầu Thánh mẫu.
Không gian nghi lễ Tiệc được tổ chức tại Điện nhà cô ( ngõ 349 Minh Khai, HBT, Hà Nội ) cùng với đó là khăn áo hầu, hoa quả và lễ dâng Thánh. Ngoài các khách mời dự hầu, cô mời được 2 anh em anh hát văn Hoàng Tiến Công và Hoàng Tiến Cường mang lời ca từ quê Hương Phúc Thọ, Anh Cường và anh Công hát văn rất hay và có tâm, nhiệt tình hai anh em sở hữu một chất giọng mượt mà ấm áp, Cô chuyên thay khăn áo, Chị Phương ngoài dâng toàn bộ tiệc hoa còn giúp cô lên hương đủ 18 giá hầu.
Tính công phu và cầu kỳ của một nghi lễ
Công chúa Ngọc Hoa rất nhiều tâm huyết vào nghi lễ hầu đồng. Mọi yếu tố trong nghi lễ đều được dựa trên chất liệu văn hoá dân gian. Tỷ dụ như, trên khăn, trên áo của người diễn xướng thường có những hoa văn rồng bay phượng múa được thêu vẽ đầy tinh tế. Đó đều là những hoa văn đặc trưng trên cổ phục của người Việt xưa.
Bên cạnh đó, mỗi câu hát trong nghi lễ đều có ý nghĩa riêng. Những bài hát Chầu văn thường đề cập đến tình yêu quê hương đất nước hay ngợi ca lòng hiếu thảo,… Suy cho cùng, đó là những giai điệu đều nhằm hướng con người đến các đức tính cao quý, tốt đẹp hơn.
Đặc biệt, Cô Công Chúa không cần tập luyện phong thái biểu diễn trước khi hầu đồng. Bởi cô nghĩ; chính sự ngẫu hứng và sự nhất tâm trong diễn xướng đã tạo nên nét đặc trưng cho một thanh đồng. Khi bước vào nghi lễ, Cô Tâm diễn xướng rất dẻo, tự nhiên và sinh động theo từng lời ca, tiếng hát, điệu nhạc của từng vấn hầu. Dự cô hầu đủ 18 giá tôi ấn tượng nhất khi cô hầu đến vấn Cô Chín và Ông Hoàng 10; lời văn luyến láy ngân nga… tiếng đàn kìm déo dắt, tiếng bộ gõ lanh canh nhịp nhàng lúc này Công Chúa xinh như Ngọc Hoa tái thế, lúc cô múa cờ tiến Vua, cũng có khi cô thêu hoa dệt lụa, rồi còn múa cánh tiên… Ai cầu đảo cô đều sắm sửa lễ vật: Nón đỏ, hài hoa, vòng hồng hay võng đào khi giáng hầu cô Chín cho thuôc chữa bệnh khiến tôi như lạc vào khung cảnh “ giọng Chầu, ai hát say say khéo”.
Vâng chỉ khi đến với hầu đồng, dự đủ 18 vấn hầu của công chúa Ngọc Hoa ( cô đồng Thanh Tâm) tôi mới hiểu, thực ra hầu đồng là chương trình biểu diễn nghệ thuật tâm linh, trong đó diễn viên là thanh đồng, các nhạc công là cung văn. Về cơ bản, các bài hát văn đều có nội dung ca ngợi đất nước, quê hương, đời sống mới, với những chất liệu âm nhạc đặc sắc, tươi vui, sống động được chắt lọc từ âm nhạc cổ truyền. Vì vậy, khi tham dự các giá hầu ta không chỉ được thưởng thức văn hóa văn nghệ truyền thống mà còn thỏa mãn được nhu cầu tâm linh. Đó chính là những giá trị mà nghi lễ Chầu văn nói chung, nghi thức hầu đồng nói riêng muốn lan tỏa…
Kim Chung
